Giá Nông Sản Đầu Vụ, Cuối Vụ: Bán Lúc Nào Lợi Hơn?

Có bác nông dân trồng xoài ở một xã ven sông từng kể với chúng tôi, mùa xoài năm ấy bác thu hoạch đúng đợt rộ, cả xã ai cũng hái cùng lúc, thương lái ép giá xuống còn chưa bằng nửa so với lúc đầu vụ. Bác tiếc mãi vì mấy mùa trước, cũng vườn xoài đó, chỉ cần hái sớm hơn chừng mười ngày, giá bán đã cao hơn hẳn, đủ bù thêm cả tiền phân bón cho vụ sau. Câu chuyện của bác không phải cá biệt. Rất nhiều bà con trồng cây ăn trái, trồng rau màu ở các vùng quê cũng gặp tình huống tương tự mỗi khi vào mùa thu hoạch, chỉ khác nhau ở chỗ ai nắm được quy luật giá cả thì đỡ thiệt hơn.

Giá Nông Sản Biến Động Rõ Rệt Giữa Đầu Vụ Và Cuối Vụ Thu Hoạch

Nhiều nông hộ chưa nắm rõ quy luật biến động giá theo từng giai đoạn vụ mùa, đúng như tình huống bác nông dân trồng xoài chúng tôi kể ở đầu bài. Với nhiều bà con, việc trồng trọt vẫn theo thói quen cũ, tới ngày trái chín, lúa vào chắc hạt là thu hoạch, còn chuyện giá cả lên xuống ra sao thì để thương lái tự định đoạt. Cách làm này không sai, nhưng bỏ lỡ một phần lợi nhuận đáng kể mà lẽ ra bà con hoàn toàn có thể chủ động nắm được, nếu hiểu rõ hơn về quy luật cung cầu diễn ra trong suốt một mùa vụ.

Bán không đúng thời điểm có thể khiến nông sản không đạt được giá trị tốt nhất, dù chất lượng trái, hạt vẫn y hệt nhau. Chúng tôi từng làm việc với nhiều hộ trồng rau ở vùng ven đô, cùng một loại rau, cùng một quy trình chăm sóc, nhưng hộ thu hoạch sớm bán được giá gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi so với hộ thu hoạch trễ hơn chỉ một tuần, vào đúng lúc chợ đầu mối tràn ngập nguồn hàng cùng loại. Sự chênh lệch này không nằm ở chất lượng nông sản, mà nằm ở thời điểm đưa hàng ra thị trường, một yếu tố bà con hoàn toàn có thể tính toán trước nếu chịu khó theo dõi.

Đặc Điểm Giá Nông Sản Đầu Vụ Và Cuối Vụ

Đầu vụ thường có giá cao hơn do nguồn cung còn hạn chế trên thị trường. Nói dễ hiểu, khi mới vào vụ, chỉ một số ít vườn, một số ít cánh đồng chín sớm hơn phần còn lại, lượng hàng đưa ra chợ chưa nhiều, trong khi nhu cầu mua của người tiêu dùng vẫn đều đặn như mọi khi. Cung ít, cầu vẫn vậy, giá tự nhiên bị đẩy lên. Với một số loại trái cây theo mùa như xoài, sầu riêng, chôm chôm, mức giá đầu vụ có thể cao hơn giữa vụ khá nhiều, có năm chênh lệch còn lớn hơn nữa nếu thời tiết khiến vụ mùa tới trễ ở nhiều vùng trồng cùng lúc.

Cuối vụ giá thường giảm do nguồn cung dồi dào, nhiều nông hộ cùng thu hoạch trong một khoảng thời gian ngắn. Đây chính là giai đoạn mà bác nông dân trồng xoài chúng tôi kể ở đầu bài đã gặp phải, khi cả xã cùng hái rộ một lúc. Lượng hàng đổ về chợ đầu mối tăng vọt trong khi sức mua của người tiêu dùng không tăng tương ứng, thương lái vì thế có nhiều lựa chọn hơn để ép giá, còn nông hộ thì rơi vào thế bị động, phải bán tháo vì nông sản để lâu sẽ hư hỏng, nhất là với rau, trái cây tươi vốn khó bảo quản dài ngày.

Không phải loại nông sản nào cũng biến động theo đúng khuôn mẫu này. Với lúa gạo, biến động giá đầu vụ, cuối vụ thường ít gay gắt hơn rau, trái cây tươi, vì gạo bảo quản được lâu, thương lái và doanh nghiệp thu mua có thể trữ hàng chờ giá tốt hơn thay vì phải bán ngay. Ngược lại, với rau ăn lá, dưa hấu, hay các loại trái cây nhanh hư như vải thiều, chênh lệch giá giữa lúc đầu vụ và lúc rộ vụ có thể rất lớn, đôi khi lên tới gấp đôi, gấp ba, vì gần như không có cách nào trữ lâu để chờ giá lên trở lại.

Cách Nông Hộ Tận Dụng Thông Tin Để Bán Được Giá Tốt

Theo dõi sát thông tin thị trường để quyết định thời điểm bán phù hợp là việc đầu tiên chúng tôi luôn khuyên bà con duy trì thành thói quen, thay vì chỉ chờ thương lái tới hỏi giá rồi mới biết được thị trường đang ra sao. Bà con có thể chủ động hỏi giá ở vài chợ đầu mối gần nhất, hỏi thêm những hộ trồng cùng loại cây ở khu vực lân cận xem họ đã thu hoạch chưa, còn bao nhiêu diện tích chưa hái, để ước lượng được lượng hàng sắp đổ ra thị trường trong những ngày tới. Nếu biết trước phần lớn diện tích quanh vùng còn khoảng một tuần nữa mới rộ, mà vườn nhà đã chín tới, đó chính là thời điểm đáng cân nhắc thu hoạch sớm, tranh thủ bán trước khi giá bị kéo xuống.

Với những vùng trồng tập trung, việc ứng dụng công nghệ để theo dõi, minh bạch nguồn gốc nông sản cũng đang dần trở thành xu hướng giúp nông sản bán được giá tốt hơn, vì người mua ngày càng quan tâm tới việc biết rõ trái, rau mình ăn xuất xứ từ đâu, trồng theo quy trình nào. Bà con có thể tham khảo thêm truy xuất nguồn gốc nông sản bằng công nghệ bắt đầu từ đâu chúng tôi từng chia sẻ, để hiểu rõ hơn cách làm này có thể giúp nông sản của mình tạo được lòng tin với người mua, từ đó có thêm lợi thế thương lượng giá thay vì chỉ cạnh tranh bằng số lượng.

Cân nhắc phương án bảo quản để giãn thời gian bán, tránh cao điểm cung dư thừa cũng là hướng đi nhiều nông hộ đang áp dụng, thay vì bán ngay toàn bộ sản lượng trong vài ngày rộ vụ. Với những loại nông sản có thể trữ lạnh, sấy khô, hoặc sơ chế để kéo dài thời gian bảo quản, bà con có thể giữ lại một phần sản lượng, chờ qua giai đoạn cao điểm cung dư thừa rồi mới bán tiếp, tránh phải bán tháo toàn bộ cùng lúc với những hộ khác trong vùng. Cách làm này đòi hỏi thêm chi phí đầu tư ban đầu cho kho lạnh hoặc thiết bị sấy, nhưng với những hộ có sản lượng lớn, khoản chênh lệch giá thu được từ việc giãn thời gian bán thường bù đắp tốt cho chi phí bỏ ra.

Bên cạnh việc bán qua thương lái truyền thống, nhiều nông hộ, hợp tác xã hiện nay cũng bắt đầu tìm thêm kênh tiêu thụ trực tiếp tới người tiêu dùng, giúp chủ động hơn về giá bán thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Một số hợp tác xã đã thử tự rao bán nông sản qua mạng xã hội, qua các nhóm chợ online, và nhận thấy giá bán trực tiếp thường cao hơn bán qua trung gian, vì cắt bớt được một vài khâu trung gian ăn chênh lệch. Nếu hợp tác xã hoặc nông hộ nào đang muốn xây dựng kênh bán hàng trực tuyến bài bản hơn để giới thiệu nông sản tới nhiều người mua hơn, có thể tham khảo dịch vụ làm web bán hàng online, một hướng đi đáng cân nhắc song song với việc tính toán thời điểm thu hoạch, thời điểm bán ra thị trường.

Việc tìm mối hàng ổn định, đặc biệt là những mối sẵn sàng thu mua với số lượng lớn ngay khi có hàng, cũng giúp nông hộ chủ động hơn trong việc quyết định thời điểm bán, thay vì lo lắng không tìm được đầu ra kịp lúc. Bà con có thể tham khảo thêm bán sỉ nông sản qua tin nhắn, cách nhà vườn không bỏ lỡ mối hàng đêm khuya chúng tôi từng tổng hợp, giúp duy trì liên lạc đều đặn với các mối hàng quen, tránh tình trạng tới lúc hàng chín rộ mới cuống cuồng đi tìm chỗ bán.

Với những hợp tác xã, nông hộ có quy mô sản xuất lớn, việc xây dựng thương hiệu, đưa nông sản lên các kênh tìm kiếm trực tuyến cũng là hướng đi giúp mở rộng thêm đầu ra, giảm bớt sự phụ thuộc vào một vài thương lái quen thuộc trong vùng. Xem thêm đưa vườn lên top tìm kiếm, chọn công ty ứng dụng AI làm SEO cho website nông sản chúng tôi từng chia sẻ, nếu hợp tác xã bạn đang có kế hoạch xây dựng thêm kênh giới thiệu nông sản trực tuyến bài bản hơn.

Kết Luận

Nắm rõ quy luật biến động giá giữa đầu vụ và cuối vụ giúp nông hộ chọn đúng thời điểm bán để đạt lợi nhuận tốt hơn, tránh lặp lại tình huống bị ép giá như bác nông dân trồng xoài chúng tôi kể ở đầu bài từng gặp phải. Xem thêm thông tin thị trường và giá nông sản để có thêm nhiều thông tin thị trường nông sản cập nhật khác. Nếu vườn nhà bà con sắp vào vụ thu hoạch, hãy thử dành thời gian hỏi thăm tình hình các vườn lân cận, theo dõi giá ở vài chợ đầu mối gần nhất trước khi quyết định ngày hái, thay vì chờ tới lúc trái chín đều mới tính chuyện bán cho ai, giá bao nhiêu.